fizika

Dobrodošli na moj blog

06.02.2009.

ZVUK

 

Zvuk nastaje pri sudaru dva ili više predmeta koji pritom emituju energetski talas, a on, opet, izaziva promjene pritiska vazduha koji te predmete okružuje. Te promjene pritiska primaju naše bubne opne, a mozak ih pretvara u zvuk. Zvučni talasi se prostiru u svim pravcima od mjesta nastanka, slično talasima koji nastaju kada se kamen baci u vodu.

Kada se zvuk snima pomoću mikrofona, uslijed promjena vazdušnog pritiska membrana mikrofona se pomjera na sličan način kao i naše bubne opne. Ovi sićušni pokreti se zatim pretvaraju u promjene električnog napona. Što je najbitnije, sve zvučne kartice proizvode zvuk na ovaj način, samo obrnutim redoslijedom. One stvaraju, to jest reprodukuju zvučne talase. Promjene napona se tada povećavaju, što izaziva vibriranje zvučnika. Ove vibracije dovode do promjena vazdušnog pritiska, koje se dalje pretvaraju u zvuk. On nije dio elektromagnetnog spektra.

Ljudski mozak je veoma dobar procesor koji, kada je zvuk u pitanju, može prilično dobro da odredi njegov položaj i stanje pomoću samo dva uha i mogućnosti da okrećemo glavu i tijelo. Izvor zvuka može da bude motor automobila, usta, muzički instrument, zalupljena vrata, ili čak čaša koja se lomi prilikom udara o vrata. Sam izvor emituje zvuk na mnoštvo različitih načina - najveći broj zvukova koji se proizvode u ustima prostiru se direktno od njih, dok motor emituje zvuk u skoro svim pravcima. Kada se zvuk jednom emituje, na scenu stupa okruženje. Prostor između izvora zvuka i slušaoca u mnogome utiče na zvuk, što zna svako ko je pokušao da se dovikuje po vjetrovitom vremenu, ili da sluša nešto ispod vode. Stoga je ono što čujemo mješavina direktnog i odbijenog zvuka. Odbijeni zvuk može da dođe do naših ušiju pošto se odbije o zid ili neki drugi predmet, a materijal od koga su ove prepreke napravljene apsorbuje određene frekvencije, samim tim umanjujući ukupnu jačinu zvuka. Ovo "odbijanje prvog reda" ne samo da zvuči drugačije od direktnog izvora, već i dopire do slušaoca nešto kasnije od njega. Odbijanja drugog reda i nadalje nastavljaju ovaj efekat. Kvalitet i kašnjenje odbijenog zvuka otkrivaju mnogo toga o okruženju i njegovoj veličini.

Većina ljudi može precizno da utvrdi odakle dolaze odbijanja prvog reda, a neki čak mogu da odrede i odbijanja drugog reda. Međutim, kako sve više odbijanja dopire do uha, mozak ima tendenciju da ih kombinuje u eho efekat konačne refleksije poznat kao reverberacija. Pravilno korištenje reverberacije je prvi korak ka simulaciji različitih okruženja.

30.11.2008.

oscilatorno kretanje

Matematičko klatno

Matematičko klatno je telo značajne mase i zanemarljivih dimenzija obešeno o lak neistegljiv konac, koje osciluje u vertikalnoj ravni pod dejstvom gravitacije. Gravitaciona sila (na slici označena plavo) može da se razloži u dve komponente, od kojih jedna samo zateže konac (označena crveno), a druga, aktivna,  ubrzava telo (označena zeleno). Aktivna komponenta ubrzava telo ka ravnotežnom položaju i predstavlja povratnu silu. Oscilovanje matematičkog klatna može se smatrati harmonijskim samo u slučaju malih amplituda (ugao otklona ne sme biti veći od pet stepeni). Tada se udaljenje od ravnotežnog položaja i povratna sila skoro sasvim poklapaju po pravcu, suprotnog su smera i povratna sila je srazmerna udaljenju. 

Pojave kao što su obilazak Zemlje oko Sunca, noć i dan, kretanje klatna časovnika, plima i oseka mogu se nazvati zajedničkim imenom - periodične pojave. Vreme nakon kog se pojava ponavlja zove se period. 


Jedno od najprostijih periodičnih kretanja je harmonijsko oscilovanje. Mi ćemo  pojavu harmonijskog oscilatornog kretanja razmatrati na primeru oscilovanja tela okačenog o oprKada je opruga deformisana (istegnuta ili sabijena) na  telo deluje povratna sila, koja je usmerena prema ravnotežnom položaju (označen horizontalnom linijom). 

 

Oscilacije su harmonijske ako je povratna sila, srazmerna udaljenju tela od ravnotežnog položaja:

Konstanta k je koeficijent proporcionalnosti, F je povratna sila a x udaljenje od ravnotežnog položaja (elongacija). Znak minus potiče od suprotnog usmerenja povratne sile i elongacije.

 

U toku oscilovanja telo ima brzinu jednaku nuli u krajnjim položajima-kada je opruga maksimalno istegnuta ili maksimalno sabijena. Tada je sva energija sistema skoncentrisana u opruzi, a kinetička energija tela jednaka nuli.

 

Prelaženje potencijalne energije opruge u kinetičku energiju tela, i obrnuto, odvijalo bi se beskonačno dugo, da nema gubitaka energije. Oscilovanje kod kojeg nema gubitaka energije zove se neprigušeno. Realna oscilovanja su prigušena. 

 

Broj oscilacija u jedinici vremena sa zove frekvencija - n, a vreme trajanja jedne oscilacije zove se period - T. Frekvencija i period povezani su na sledeći način:

  Za harmonijsko oscilovanje, nezavisno od vrste oscilatora važi i sledeća jednačina:

 

gde je m - masa tela koje osciluje.

 

 

 

02.11.2008.

* Moment sile i moment inercije *

Moment sile je vektorska fizikalna veličina kojom se u mehanici opisuje rotacija, odnosno kaže se da rotaciju vrši moment sile ili kraće moment. Može se reći i da je moment djelovanje sile na nekom kraku. Moment se uvijek odnosi na neku točku ili os oko koje se vrši rotacija, a njegov vektor se izračnava pomoću vektorskog produkta:

                \vec{M}=\vec{r} \times \vec{F}

gdje je \vec{r} v
 Moment sile i moment inercije

Kada sila djeluje na neko tijelo koje može da se translatorno kreće, ona mu daje ubrzanje. Isto tako kada sila djeluje na neko tijelo koje može da se obrće ona će mu dati izvjesno ugaono ubrzanje.

                                                     α=ω/t

 

-     SI jedinica za ugaono ubrzanje je rad/s2

-     Kada želimo kružnu ploču pokrenuti silom F, obrtno djelovanje.

22.10.2008.

Moment impulsa

Moment impulsa (poznat i kao moment količine kretanja ili ugaoni moment) je fizička veličina kojom se meri nastojanje materijalnog tela da nastavi da rotira. Formalno se definiše kao:
Momentom impulsa se izražava kako kretanje tela po orbiti (kruženje Zemlje oko Sunca) tako i rotacija tela oko sopstvenog centra mase (rotacija Zemlje oko sopstvene ose). Moment impulsa je vektorska veličina, dakle, poseduje intezitet, pravac i smer. Pravac vektora momenta impulsa je normalan na ravan orbite tela (paralelan sa osom rotacije) i poklapa se sa pravcem vektora ugaone brzine. Moment impulsa ima dimenzije dejstva, ML2T-1 i u MKS sistemu izražava se u Džul-sekundama J s ili N m s, a SI jedinica za moment impulsa je kgm2s-1 (kilogram metar na kvadrat u sekundi ).
Moment impulsa je održan, dakle, za njega važi zakon održanja (konzervacije). Prema ovom zakonu, moment impulsa fizičkog sistema ostaje konstantan (nepromenjen) dok ga ne promeni spoljašnja sila, tačnije moment sile. Ili, ekvivalentno tome, moment sile jednak je brzini promene momenta impulsa. Kada kruto telo rotira, njegovo protivljenje promeni rotacionog kretanja meri se njegovim momentom inercije.
Moment impulsa je koncept značajan ne samo za fiziku (Kvantna mehanika je zasnovana na diskretnosti orbitalnog i sopstvenog (spinskog) momenta impulsa elektrona); u astronomiji za kretanje nebeskih tela; u inžinjerstvu (uskladištena energija u telu koje rotira, kao što je zamajac, proporcionalna je kvadratu momenta impulsa, rad žiroskopa, tehničkog uređaja koji služi za orijentaciju u prostoru (žiroskopski kompas) ili stabilizaciju položaja nekih uređaja (Hablov svemirski teleskop, nišanske sprave u tenkovima) zasniva se na zakonu održanja momenta impulsa); u svakodnevnom životu (piruete klizača na ledu, vratolomije skakača u vodu, vožnja biciklom, čigra, jo-jo...).
22.10.2008.

Obrtno kretanje

Kretanje tijela pri kojem se njegove tačke kreću jednako naziva bse translatorno kretanje.
Kod obrtmog kretanja vse tačke tijela opisuju kružnice čiji centri leže na nekoj pravoj koja se zove osa rotacije.  
Osnovna veličina ko0d obrtnog krtanja je ugao w za koji se obrnu tačke oko ose. Jedinica za ugao u ravni je radijan(rad).                 
                                      1 ob=2p rad=360°
Za opisivanje obrtnog kretanja uvodi se veličina ugaona brzina w .Kod ravnomjernog obrtanja ugaona brzina je jednaka opisanom uglu u jedinici vremena                    
                                  
                          w=j/t
22.10.2008.

Ravnomjerno kretanje po kružnici

Kretanje kod kojeg je putanja tijela kružnica i kod kojeg se ne mijenja iznos brzine naziva se ravnomjerno kretanje po kružnici.
Ravnomjerno kretanje po kružnici spada u periodična kretanja koja se ponavljaju poslije određenog vremena. Vrijeme trajanja jednog obrtaja je period T. Za vrijeme od jednog obrtaja tijelo pređe put jednak obimu kruga 2rp,te je linijska brzina 
 
                                V=2r/pT
 
Broj obrtaja u jednoj sekundi naziva se frekvencija obrtanja   
 
                                f=1/T      
CENTRIPETALNO UBRZANJE I CENTRIPETALNA SILA
Ubrzanje koje potiče od promjene prvca brzine naziva se centripetalno ubrzanje
 
                        ac=V /r
Centripetalna sila je proporcionalna masi tijela i kvdratu brzine, a obrnuto proporcionalna poluprečniku kružne putanje.
                       Fc=mv /r
                                        
 
08.10.2008.

KOSMICKE BRZINE

Kada bismo iz tačke A, koja se nalazi na nekoj visini h iznad Zemlje bacili tijelo horinzontalno ono bi palo na površinu Zemlje opisujući parabolu. Kada bismo povećali brzinu, njegova putanja bi bila sve ispupčenija, a domet sve veći. A kada bi brzina bila 7,9 km/s, tijelo uopće ne bi palo na Zemlju već bi njegova putanja bila kružnica. Tijelo bi postalo vještački satelit.                                                         

  Kritična brzina v1=7,9 km/s zove se prva kosmička brzina ili brzina

Ako bi se brzina povećavala tijelo bi obilazilo Zemlju po elipsi koja bi bila sve izduženija što je brzina veća. Ako je brzina veća od 11,2 km/s staza prelazi u hiperbolu. Tijelo odlazi u svemirski prostor i postaje satelit (pratilac) Sunca. Brzina od 11,2 km/s zove se druga kosmička brzina.

Postoji i treća kosmička brzina. To je najmanja brzina koju treba saopćiti tijelu da bi ono izašlo iz zone dejstva Sunca. Pod najpovoljnijim uvjetima ona iznosi 16 km/s.

Četvrta kosmička brzina je najmanja brzina kojom tijelo mora biti izbačeno da bi otišlo izvan zone naše galaksije. Prema proračunu ona iznosi 290 km/s.

 

21.09.2008.

2. NEWTONOW ZAKON

21.09.2008.

1. NEWTONOW ZAKON

03.09.2008.

TREĆI NJUTNOV ZAKON KRETANJA

Sile kojima dva tijela uzajamno djeluju imaju jednake intenzitete, iste pravce i suprotne smjerove.

Ovaj zakon o medjusobnom djelovanju dva tijela često se naziva i zakon akcije i reakcije.

Sila akcije je po intenzitetu jednaka sili reakcije, njihov pravac je isti, ali im se smjerovi razlikuju. Ove dijve sile uijvek idu u paru.

Svako tijelo djeluje na podlogu silom koja je jednaka težini tog tela, ali istovremeno i podloga djeluje na tijelo silom iste jačine i pravca i suprotnog smjera.

                   

Konac se ne može zategnuti djelovanjem samo na jedan njegov kraj, već treba djelovati silom i na njegov drugi kraj.

Spojnice izmedju lokomotive i vagona zatežu dijve sile. U sjmeru kretanja lokomotiva djeluje na vagon, a u suprotnom smjeru vagon na lokomotivu.

  


Stariji postovi

fizika
<< 02/2009 >>
nedponutosricetpetsub
01020304050607
08091011121314
15161718192021
22232425262728

MOJI LINKOVI

prva kosmićka brzina

druga kosmićka brzina

treća i četvrta kosmićka brzina

MOJI FAVORITI
-

BROJAČ POSJETA
24064

Powered by Blogger.ba